Z artykułu dowiesz się:
🔹 Jaki wybrać mikrofon i dlaczego?
🔹 Jak go podłączyć i ustawić?
🔹 Jakie są niezbędne dodatki?
🔹 Ile kosztują przykładowe rozwiązania?
Firmowe webinary, podcasty i wywiady wymagają czytelnego głosu. Problemy najczęściej wynikają z pomieszczenia, odległości mikrofonu lub braku kontroli podczas nagrania. Sprzęt dobiera się do warunków, zamiast zaczynać od najdroższego modelu.
Na szczęście na rynku jest dużo rozwiązań tego problemu, a ten artykuł będzie Twoim przewodnikiem. Pisałem go z myślą o kimś, kto nic nie wie o realizacji dźwięku, ale dla dociekliwych zamieściłem trochę więcej teorii na samym końcu.
To nie wystarczy kupić słuchawki z mikrofonem?
Fizyki się nie oszuka i aby uzyskać dobry dźwięk głosu, niezbędny jest mikrofon większy niż ten w telefonie albo przy słuchawkach. O ile rozwiązania w stylu AirPods sprawdzą się przy krótkich wypowiedziach, to słuchanie dłuższego wykładu albo webinaru może męczyć słuchaczy.
Przy nagrywaniu głosu bardzo ważny jest też niski poziom szumu, które generuje elektronika. Tutaj zdecydowana większość tanich tak zwanych mikrofonów USB nie zdaje egzaminu. Mają one wbudowaną w sobie całą niezbędną elektronikę, ale zwykle jest ona niskiej jakości i generują szum, którego bardzo ciężko się pozbyć. Czasami jest to wręcz niemożliwe.
Lepszym rozwiązaniem jest osobny zakup mikrofonu i sprzętu przetwarzającego sygnał z mikrofonu na sygnał cyfrowy — interface audio. Podłącza się go pomiędzy mikrofonem a komputerem. Posiadanie osobnego interface ma dużą zaletę — możesz później podpinać do niego różne mikrofony i na dłuższą metę wychodzi to dużo taniej.
Rodzaje mikrofonów
Mikrofon dynamiczny

Mikrofony dynamiczne i pojemnościowe mają różne zastosowania. Żadna konstrukcja nie jest automatycznie lepsza jakościowo. Wybór zależy od pomieszczenia, pozycji mikrofonu i sposobu nagrywania. Porównuj konkretne nagrania wykonane w podobnych warunkach.
— Słabo zbiera dźwięki otoczenia, dlatego można go używać przy słabej akustyce.
— Niska cena.
Wady:
— Trzeba go używać maksymalnie 10 centymetrów od ust.
W poniższym filmie możesz usłyszeć użycie mikrofonu dynamicznego (Shure SM58) w praktyce. Przy okazji możesz usłyszeć różnicę w jakości dźwięku w porównaniu do mikrofonu od słuchawek telefonu.
Mikrofon krawatowy

Zwany także klipsem albo lavalier. Używany w każdym studio telewizyjnym, ponieważ pozwala swobodnie się poruszać. Tak swobodnie, że niektórzy się zapominają i idą z nim... do łazienki lub mówią rzeczy, które powinny pozostać prywatne.
Nie brzmi tak dobrze, jak inne mikrofony, ale wygoda używania go często okazuje się decydująca. Sprawdza się też przy nagrywaniu ludzi nieobeznanych z pracą z mikrofonem — nie ma zagrożenia, że zbytnio się od niego odsuną.
Mocno zbiera dźwięk pomieszczenia, dlatego warto go używać w większych przestrzeniach. Ponadto mocno na nim słychać szuranie ubraniem i biżuterią.
Zalety:
— Swoboda w używaniu.
— "Chodzi" razem z nagrywaną osobą.
— Nie zasłania twarzy.
Wady:
— Zbiera dźwięk pomieszczenia.
— Średnia jakość dźwięku.
— Ma delikatną konstrukcję.
Mikrofon shotgun

Mikrofon shotgun ma kierunkową charakterystykę i bywa używany na tyczce poza kadrem. Nie usuwa automatycznie hałasu ani pogłosu. Ważne są odległość od rozmówcy oraz ustawienie względem źródeł zakłóceń. Realizator powinien monitorować sygnał podczas zdjęć.

Można go stosować w nagraniach domowych, ale wtedy trzeba pamiętać o tym, aby był cały czas nakierowany na nasze usta. Wystarczy odsunąć głowę parędziesiąt centymetrów na bok i mikrofon przestanie nas "słyszeć".
Na zdjęciu obok możesz zobaczyć poprawne użycie mikrofonu shotgun w przypadku wywiadu — osoba nagrywana siedzi i nie ma możliwości się od niego odsunąć.
Mikrofon pojemnościowy

Mikrofon pojemnościowy to standard używany w każdym studio na świecie. Pozwala nagrać największa ilość detali, pełne brzmienie i odpowiedź pomieszczenia. Niejedno nagranie orkiestry symfonicznej (ponad 60 instrumentów) powstało przy użyciu tylko dwóch takich mikrofonów na sali koncertowej. Jest to także standard w przypadku nagrań profesjonalnych dubbingów.
Zalety:
— Najwyższa jakość nagranego dźwięku.
— Nie trzeba go trzymać blisko ust.
— Mocno zbiera dźwięk pomieszczenia.
Wady:
— Mocno zbiera dźwięk pomieszczenia.
— Wymaga zasilania phantom 48V.
— Najdroższy rodzaj mikrofonu.
Niezbędnik do mikrofonu pojemnościowego: Pop-filter

Przyłóż rękę do ust i powiedz głośno POMIDOR, PUŁTUSK, PULPA. Czujesz ten strzał powietrza przy mówieniu głoski P? Nasz aparat mowy jest tak zbudowany, że „strzela” powietrzem przy spółgłoskach zwartych. Żaden mikrofon nie lubi takiego strzału energii i dlatego mocuje się pomiędzy ustami a mikrofonem POP-Filter. Jest to materiał, który te strzały powietrza zatrzymuje i zapobiega powstawaniu brzydkich dźwięków w nagraniu. Przy używaniu czułych mikrofonów pojemnościowych taki filtr jest niezbędny.
Na rynku jest dużo filtrów w różnych cenach, ale równie dobrze działają… rajstopy rozciągnięte na drutach albo doskonale już wszystkim znana maseczka chirurgiczna. Jeden z najważniejszych polskich zespołów rockowych nagrał cały swój debiutancki album, używając skarpety na mikrofonie. Dlatego nie musisz tutaj inwestować dużych pieniędzy, wystarczy jakikolwiek POP-filter.
Poprawne użycie pop-filtra i mikrofonu pojemnościowego w praktyce:
Wybierz mikrofon pod pomieszczenie.
Głównym argumentem do wyboru rodzaju mikrofonu powinno być miejsce, w którym będziesz nagrywać. Jeżeli mamy duże, dobrze wytłumione i brzmiące pomieszczenie, to mikrofon pojemnościowy da Ci najlepszą jakość dźwięku. W takim pomieszczeniu sprawdzi się także mikrofon krawatowy. Dużym błędem jest kupowanie takich mikrofonów do zwykłych pokoi czy biur. W amatorskich warunkach mikrofon dynamiczny jest najlepszym wyjściem.
Jak poprawić akustykę pomieszczenia?
Pogłos
Pogłos to nic innego jak energia twojego głosu, która odbiła się do innej powierzchni i wróciła do twojego mikrofonu. Na pustyni albo na morzu nie ma pogłosu — dźwięk nie ma się od czego odbić. Gładkie ściany w małym pomieszczeniu to najgorszy wróg dobrego dźwięku. Jeżeli użyjesz w takim miejscu mikrofonu pojemnościowego albo krawatowego, to twój głos bedzie ciężki do zrozumienia i nieprzyjemny w odbiorze.
Dźwięk powinno się nagrywać jak najdalej od ścian, a najlepiej — wytłumić pomieszczenie.
Wytłumienie i adaptacja akustyczna pomieszczenia
Dźwięk to energia, która może zostać pochłonięta przez niegładkie i ciężkie powierzchnie takie jak drewno, książki, materace, kotary.
Z półprofesjonalnych rozwiązań doskonale sprawdzą się panele akustyczne z wełny mineralnej. Wystarczy je powiesić na ścianie lub zamontować na statywie i można nagrywać praktycznie wszędzie. Sam trzymam takie dwa pod łóżkiem. Dzięki temu mam mobilne studio nagrań, bo zdarza nam się nagrywać klientów w najróżniejszych okolicznościach.
Panele warto ustawiać jak najbliżej nagrywanej osoby. Przy produkcji video - tuż za kadrem. Nasze ciało dobrze pochłania dźwięk, dlatego w pierwszej kolejności ustawił bym panel akustyczny tuż przed głową albo od strony najbliższej ściany.
Każde pomieszczenie jest inne, dlatego musisz poeksperymentować. Ustawienia na dobry początek:



Więcej informacji o tym jak rozchodzi się dźwięk znajdziesz w poniższym filmie.
Interface audio
Interface audio to małe urządzenie, które zmienia mikrofnowy sygnał elektryczny na przyjazny dla komputera cyfrowy. Z jednej strony podłączasz do niego mikrofon za pomocą kabla mikrofonowego XLR, z drugiej komputer za pomocą kabla USB. Na potrzeby nagrywania głosu wystarczy najprostszy interface, z jednym wejściem na mikrofon.
Interface audio może mieć różny kształt, ale każdy spełnia tą samą funkcję.



Gałki i przełączniki na każdym z nich działają tak samo:
- Gain/Input Gain ustawia poziom nagrywanego głosu.
- Wskaźnik przesteru (Clip) pokazuje czy sygnał nie jest za mocny.
- Włącznik Phantom power 48V włącza zasilanie, które jest niezbędne do działania mikrofonów pojemnościowych.
- Przełącznik Line/Mic przełącza między ustawieniami pod mikrofon (słaby sygnał) lub z innego źródła (klawisze, gitara itd.)
- Main Out/Monitor/Volume to głośność na podłączonych głośnikach.
- Headphone volume to głośność na podłączonych słuchawkach.
Uważaj na przester
Każdy mikrofon wytwarza sygnał o różnej sile, który zależy też od głośności nagrywanego dźwięku. Inną moc daje szept, a inną krzyk.
Przester to sytuacja, kiedy interface dostaje za duży sygnał i nie jest w stanie go czysto przetworzyć. Jest to nie do usunięcia i dyskwalifikuje nagranie to dalszego użycia.

Jak uniknąć przesteru?
Każdy Interface audio powinien mieć gałkę GAIN (wzmocnienie) która pozwala ustawić poziom nagrywanego sygnału i wzkaźnik przesteru - czerwona lampka, wskaźnik CLIP itd.
Ustaw poziom podczas najgłośniejszej przewidywanej wypowiedzi, pozostawiając zapas przed przesterowaniem. Sprawdzaj mierniki i odsłuch. Pozycja pokrętła nie określa uniwersalnego bezpiecznego poziomu, ponieważ urządzenia i głosy różnią się czułością.
Jaki jest najprostszy sposób na świetny dźwięk i film?
Cezary Pazura, Grzegorz Turnau, Kwiat Jabłoni, Wojciech Waglewski, Kuba Sienkiewicz, Nick Sinckler, Robert Makłowicz, Zbigniew Wodecki - to nasi klienci. Pracowaliśmy z sukcesem z najbardziej wymagającymi. Sprawdź nasze portfolio i napisz do nas, a uzyskasz świetny film z najwyższą jakością dźwięku.
Zapewniamy także konsultacje, jeżeli chcesz stworzyć rozwiązanie u siebie.
Jak to wszystko podłączyć?

Dla dociekliwych: jak to dokładnie działa?
Energia dźwięku→sygnał elektryczny
Co to jest dźwięk? Dla uproszczenia będziemy nazywać go energią Twojego głosu. Energia ta porusza powietrzem tak, jak wrzucenie kamienia do wody wytwarza falę. Można to doskonale zobaczyć na poniższym filmie.
Mikrofon przetwarza zmiany ciśnienia akustycznego na sygnał elektryczny. Dla jakości firmowego nagrania ważniejsze od samej konstrukcji są prawidłowe ustawienie i kontrola całego toru.
Sygnał elektryczny→sygnał cyfrowy i dalsza obróbka
Dzisiaj działamy w sferze cyfrowej i wszystko prędzej czy później sprowadza się do ciągu jedynek i zer. Sygnal cyfrowy tworzy adapter analogowy-cyfrowy, który znajduje się w każdym interface audio.
Poprawiamy nagranie.
Komputer zapisuje sygnał cyfrowy w swojej pamięci, dzięki czemu możesz go dalej wysyłać i z nim pracować. Jeżeli chcesz jeszcze bardziej poprawić brzmienie swojego głosu, to wtedy musisz zastosować kompresję i equalizację. Podstawy tych działań są wytłumaczone w poniższych filmach.
Uzyskaj świetny film z wysokiej jakości dźwiękiem.
Sprawdź nasze portfolio i napisz do nas.
Jak wybrać zestaw bez zgadywania cen?
Do webinaru jednej osoby można zacząć od mikrofonu USB ustawionego blisko ust. Przy dwóch rozmówcach przydatne są osobne mikrofony i ścieżki. Wywiad na planie może wymagać mikrofonu krawatowego oraz dodatkowego źródła dźwięku kontrolowanego przez realizatora.
Nie podajemy tu dawnych cen jako aktualnej oferty. Przy zakupie sprawdź zgodność z komputerem, potrzebne wejścia i możliwość odsłuchu. Jeśli nie możesz przetestować sprzętu, rozważ wypożyczenie zestawu przed decyzją.
Przykład zastosowania w komunikacji eksperckiej
W projekcie IDEAS NCBR można zobaczyć rozmowy i formaty, w których zrozumiałość wypowiedzi jest ważną częścią materiału. To inny problem produkcyjny niż szybka rozmowa przez komunikator. Nie każda sesja wymaga takiego samego zestawu.
Jeżeli nagranie jest trudne do powtórzenia, zadbaj o kontrolę dźwięku w trakcie. Naprawa po nagraniu nie przywróci każdej utraconej informacji. Przy regularnych filmach eksperckich sprawdź abonament video, a przy wydarzeniach obsługę filmową eventów.
Źródło techniczne: ustawienie mikrofonu
Shure: Microphone Techniques for Recording opisuje dobór i ustawienie mikrofonów oraz wpływ pomieszczenia. Przy konkretnym sprzęcie sprawdź również instrukcję producenta.

